اگر مىبود كوهى هر آينه مىبود كوه عظيمى كه بالا نرود آنرا حافر ، ومشرف نشود بر آن طائر ، « حافر » بمعنى سم « 1 » است ومراد اينجا صاحب سم است ، و « طائر » بمعنى پرنده است ومراد بيان عظمت وبلندى مرتبهء اوست رحمة اللّه عليه كه اگر بالفرض كوه مىبود چنين كوه عظيم بلندى مىبود . 7605 لو انّ المروّة لم تشتدّ مؤنتها ويثقل محملها ما ترك اللئام الاغمار منها مبيت ليلة ولكنّها اشتدّت مؤنتها وثقل محملها فحاد عنها اللّئام الأغمار وحملها الكرام الأخيار . اگر اين كه مروّت سخت نبود مؤنت آن وسنگين نبود برداشتن آن وانمىگذاشتند لئيمان أغمار از آن در شب كردن يك شب را ، وليكن سخت است مؤنت آن وسنگين است برداشتن آن ، پس ميل كرده‌اند از آن لئيمان أغمار ، وبرداشته‌اند آن را كريمان نيكوكار . مراد به « لئيمان » مردم دنى پست مرتبه است ، و « أغمار » جمعى را گويند كه تجربهء كارها نكرده باشند ، و « كريمان » مقابل لئيمان است ، يعنى مردم گرامى بلند مرتبه ، ومراد اينست كه مروّت وآدميت چيزيست كه هر كس خوبى آنرا ميداند واگر مؤنات وإخراجات آن سخت نبود وبرداشتن آن سنگين نمىبود لئيمان أغمار ترك نمىكردند از آن در شب كردن يك شب را يعنى شبها نيز آنرا مىكردند ويك شب ترك نمىكردند ، نهايت چون مؤنات آن سخت است وبرداشتن آن سنگين پس لئيمان أغمار ميل كرده‌اند از آن وترك كرده‌اند آنرا ، وبرداشته‌اند آنرا كريمان نيكوكار كه متحمل سختيها وگرانيها ميشوند در كردن كارهاى نيك . 7606 لو شئت ان اخبر كلّ رجل منكم بمخرجه ومولجه وجميع شأنه لفعلت لكنّى أخاف ان تكفروا فىّ برسول اللّه صلوات اللّه وسلامه

--> ( 1 ) در برهان قاطع گفته : « سم بضمّ اوّل وسكون ثاني معروف است كه سمّ أسب واستر وخر وگاو وگوسفند وأمثال آن باشد واين بمنزلهء ناخن است آنها را » .